Henryk Ludwik Lubomirski herbu Szreniawa

Henryk Ludwik Lubomirski herbu Szreniawa – założyciel Ordynacji Przeworskiej, i (de facto) ordynat przeworski, działacz polityczny, mecenas sztuki.

Urodził się 15 września 1777 r. w Równem jako syn Józefa Aleksandra Lubomirskiego i Ludwiki z Sosnowskich. Odznaczał się tak nieprzeciętną urodą, że zauroczona nim jego daleka ciotka, Izabela Lubomirska, odebrała małego Henryka rodzicom i wychowywała jak rodzonego syna. Towarzyszył
jej podczas licznych podróży po Europie. Zasłynął jako cudowne dziecko,
znane z niebywałego wdzięku, co sprawiło, że jego anielską twarz portretowali najwybitniejsi artyści epoki. Na zlecenie księżnej powstały liczne obrazy, grafiki
i rzeźby inspirowane sztuką antyczną, przedstawiające Henryka. Elisabeth Vigée-Lebrun trzykrotnie portretowała go jako Geniusza Sławy, Angelika Kauffmann namalowała w 1786 r. obraz „Henryk Lubomirski jako Kupido”,
zaś Maria Cosway wykonała plafon do pałacu w Łańcucie przedstawiający księcia jako Serafina. Jednak najsłynniejszym jego wizerunkiem
jest marmurowy posąg  „Henryk Lubomirski jako Amor”, autorstwa Antonio Canovy, powstały w latach 1786-1788.
Kształcili go wybitni uczeni – Scipione Piattoli, Simon L`Hullier i Ernest Groddeck. Lekcji tańca udzielał mu mistrz Vestris.

W 1799 r. księżna Izabela nabyła od swoich córek dobra przeworskie,
z zamiarem  przekazania ich ukochanemu synowi. Akt darowizny na rzecz Henryka podpisany został 20 sierpnia 1801 r. Wkrótce Izabela zerwała zaręczyny księcia z Zofią Czartoryską i doprowadziła do jego zaślubin z Teresą, córką stolnika litewskiego Józefa Klemensa Czartoryskiego. Uroczysty ślub miał miejsce 24 maja 1807 r. w Korcu. Ze związku tego przyszło na świat czworo dzieci: Dorota (ur. 1807), Izabela Maria (ur. 1808), Jadwiga Julia Wanda
(ur. 1815) oraz Jerzy Henryk (ur. 1817).

Po zawarciu małżeństwa, Henryk uczynił Przeworsk rezydencją rodową.
Pałac stał się kulturalnym centrum regionu, zaś książę wraz z małżonką włączył się w życie towarzyskie okolicznej arystokracji. W 1816 r., po śmierci Izabeli, przeniósł z pałacu wiedeńskiego do Przeworska ogromne zbiory artystyczne (obrazy, numizmaty, książki, broń). 25 grudnia 1823 r. włączył je do kolekcji powstającego Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, utworzył ponadto osobny zbiór pod nazwą Muzeum im. Lubomirskich.

23 sierpnia 1825 r., celem sprawnego zarządzania rodowym majątkiem,
powołał do życia Ordynację Przeworską. Stanowiła ona również zabezpieczenie funduszy dla Ossolineum. W zamian za to Henryk został Kuratorem Literackim Zakładu. Dążył do zatwierdzenia przez rząd statutów ordynackich, co nastąpiło dopiero po jego śmierci. W 1827 r. książę zainicjował remont pałacu – inż. Józef Bem sporządził plany ogrzewania Meisnerowskiego, zaś Antoni Bauman kierował przebudową wielkiego salonu i budową kaplicy.

Mimo licznych kontaktów towarzyskich w kręgach wiedeńskich, książę Henryk nie przesiąkł austriackim lojalizmem – popierał stronników Napoleona i włączył się w struktury tworzonego Księstwa Warszawskiego, przyjmując urząd prefekta departamentu krakowskiego. Od 1813 r. należał do loży wolnomularskiej Przesąd Zwyciężony. W 1817 r. został członkiem Stanów Galicyjskich.
Wspierał materialnie i dyplomatycznie powstanie listopadowe (finansowanie oddziałów Legii Nadwiślańskiej), co przysporzyło mu wielu kłopotów ze strony policji austriackiej. Ostatnie lata życia spędził na podróżach po Europie,
w trakcie jednej z nich zmarł w Dreźnie, 20 października 1850 r.

Szymon Wilk
Redaktor

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress
Przeczytaj poprzedni wpis:
Zostań bohaterem, wygraj indeks na studia!

Jesteś tegorocznym maturzystą? Wybierasz się na studia? Dziennikarstwo, Polityka Społeczna, Nauki Polityczne? Kraków, Warszawa? Jeśli tak, to ta wiadomość jest

Zamknij